Start Forum Te koop Geschiedenis Enkele foto's Links Database Veelgestelde vragen Catalogus Megazoeker

Muntstelsels uit het Verleden:


A. Algemeen

    1 pond, livre (lb) = 20 schellingen, sous (s)
                                   = 240 penningen, deniers (d)
                                   1 schelling = 12 penningen
    1 gulden, florin (f) = 20 stuivers, patards (st)


B. Muntverhoudingen

1. in de Zuidelijke Nederlanden

    1 pond groten Vlaams (Lb gVl)
    1 pond parisis (Parijs pond) (Lb par)
    1 pond groten Brabants (Lb gBr)
    1 pond artois of gulden (Lb art)
    1 pond tournois (Lb ts)

  omrekentabel      Lb gVl Lb par Lb gBr Lb art Lb ts
            
            Lb gVl       1     12    1,5      6   7,5
            Lb par    1/12      1    1/8    1/2   5/8
            Lb gBr     2/3      8      1      4     5
            Lb art     1/6      2    1/4      1   5/4
            Lt ts     2/15    8/5    1/5      4/5   1

    meer gedetailleerde omrekentabel voor
    ponden, schellingen, denieren, (gr. Vl en par) gulden, stuiver

        Lb par sch p. den p. Lb gVl s. gVl d. gVl Gulden Stuiver

Lb par       1    20     240     1/12  20/12   20    1/2      10
sch p.    1/20     1      12    1/240   1/12    1   1/40     1/2
den p.   1/240  1/12       1   1/2880  1/144 1/12  1/480    1/24
Lb gVl      12   240    2880        1     20  240      6     120
s. gVl   12/20    12     144     1/20      1   12   6/20       6
d. gVl    1/20     1      12    1/240   1/12    1   1/40     1/2
Gulden       2    40     480      1/6   20/6   40      1      20
Stuiver   1/10     2      24    1/120    1/6    2   1/20       1


Vanaf 1690:

    1 gulden wisselgeld    = 1,666 gulden courant
    1 gulden courant    = 0,8571 gulden wisselgeld

2. In Frans-Vlaanderen

    Voor 1688 : zie de Zuidelijke Nederlanden
    Na 1688 : 1 pond groten Vlaams = 12 pond parisis
                       1 gulden Ryssels    = 2 lb par
                                                 = 1/6 lb gr Vl
                                                 = 5/4 ls ts
                       1 pond tournois "argent de France" = 8/5 lb par

LET OP : bovenstaande verhoudingen zijn geldig binnen Frans-Vl., voor de verhouding tussen de Zuidned. en de Frans-Vl. munten en voor de omrekening van de ene munt naar de andere moet men gebruik maken van de tabellen waarin de metaalwaarde van de munten werd opgenomen.

3. Na de Franse Revolutie

    1 Belgische of Franse Frank =
               4,5 g zilver
               1 pond tournois
                0,55125 gulden
                0,4725 Nederlandse gulden

    1 Nederlandse Gulden =
                 9,61 g zilver
                 2,1164 frank
                 1,166 gulden

C. De metaalwaarde van de munten

1. in zilver

    Het pond Sterling:

        1500-1555    186,624 g   1551-1600    124,41 g
        1526-1543    166,40 g     1601-1900    113,06 g
        1544-1551    155,52 g

    Zuidnederlandse munten:
        jaar         gulden        lb. gr. Vl.    lb. par
        1500-1520    19,85 g       119,1 g        9,93 g
        1521-1524    19,15         114,9          9,58
        1525-1526    17,68         106,08         8,84
        1527         17,02         102,12         8,51
        1527-1552    19,15         114,9          9,58
        1553-1562    18,25         109,5          9,13
        1563-1575    17,41         104,46         8,71
        1576-1585    15,32          91,92         7,66
        1586-1599    11,60          69,6          5,8
        1600-1610    11,48          68,88         5,74
        1611         11,20          67,2          5,6
        1612-1689    10,33          61,98         5,17
        1690-1697     9,53          57,18         4,77
        1698-1700    10,33          61,98         5,17
        1701          9,35          56,1          4,68
        1701-1703     8,85          53,1          4,43
        1704          9,01          54,06         4,51
        1704-1748     8,85          53,1          4,43
        1749-1754     8,35          50,1          4,18
        1755-1796     8,22          49,32         4,11


    Het pond tournois in Frankrijk

        jaar         g             jaar         g
        1500-1512    20,60         1701         7,67
        1513-1520    17,96         1702         6,74
        1521-1532    17,19         1703         6,93
        1533-1540    16,38         1703         7,13
        1541-1542    16,07         1704         7,23
        1543-1548    15,62         1704         7,36
        1549         15,57         1705         6,31
        1550-1559    15,12         1705         6,47
        1560-1572    14,27         1706         6,56
        1573-1574    13,19         1706         6,93
        1575-1576    11,79         1707         7,02
        1577         10,71         1708         7,13
        1577-1601    11,79         1709         7,36
        1602-1635    10,98         1709-1712    6,92
        1636-1640     8,69         1714         5,75
        1641-1651     8,33         1714         5,9
        1652          7,56         1714         7
        1653          7,92         1715         7,27
        1654-1665     8,33         1715-1716    7
        1666          8,6          1717         7,05
        1666-1689     8,33         1717         7,9
        1690-1691     7,56         1718         6,23
        1692          7,7          1718-1719    4,7
        1693          7,79         1720         3,14
        1693-1699     6,93         1720-1725    3,78
        1700          7,02         1726         6,74
        1700          7,36         1726         5,25
        1701          7,45         1727-1914    4,5

2. in goud

    De Zuidnederlandse munten:

        jaar         gulden        lb gr. Vl.     lb. par
        1500-1520    1,788 g       10,728 g       0,894 g
        1521-1522    1,668         10,008         0,834
        1523-1526    1,604          9,624         0,812
        1527-1547    1,644          9,864         0,822
        1548-1550    1,68          10,08          0,84
        1551-1558    1,604          9,624         0,802
        1559-1571    1,512          9,072         0,756
        1572-1575    1,472          8,832         0,736
        1576         1,324          7,944         0,662
        1577-1585    1,176          7,056         0,588
        1586-1589    1,06           6,36          0,53
        1590-1599    1              6             0,6
        1600-1608    0,924          5,544         0,462
        1609         0,884          5,304         0,442
        1610-1611    0,88           5,28          0,44
        1612-1643    0,78           4,68          0,39
        1644-1689    0,704          4,224         0,352
        1690-1697    0,576          3,456         0,288
        1698-1700    0,624          3,744         0,312
        1701-1748    0,532          3,192         0,266
        1749-1785    0,524          3,144         0,262
        1786-1796    0,5            3             0,25


    De Belgische Frank:

        jaar         g           jaar          g
        1832-1918    0,290322    1925          0,071423
        1919         0,204306    1926-1934     0,041842
        1920         0,109263    1935-1944     0,030126
        1921         0,111929    1944-1949     0,020277
        1922         0,114249    1949-1971     0,017773
        1923         0,077681    1971          0,018639
        1924         0,069058

Bronnen:
   
V. JANSSENS, De goud- en zilverwaarde der geldeenheid, in: Dokumenten voor de geschiedenis van prijzen en lonen in Vlaanderen en Brabant, I, Brugge, 1959, pp. 16-29.
V. JANSSENS, De Belgische Frank. Anderhalve Eeuw Geldgeschiedenis Antwerpen, 1976, p. 247.
A. E. FEAVERYEAR, The Pound Sterling, A History of English Money, Oxford, 1951.
M. BAULANT & J. NEUVRET, Prix des céréales extraits de la Mercuriale de Paris, 1520-1698, Paris, 1962