Snaphaenschelling van Karel van Egmond - Nijmegen - 1492-1538

[Capricorn]

Wie kan mij helpen bij de verdere determinatie van deze onlangs door mij aangeschafte Snaphaenschelling van Karel van Egmond (ook wel : Hertog Karel van Gelre) : (zie bijgaande foto's van de vz en kz van de munt)

Wat ik weet :
- munt : Snaphaenschelling van 6 stuivers z.j. van Karel van Egmond
- muntplaats : Nijmegen
- periode : 1492 - 1538
- omschrift vz : KAROL . DVX . GELR . IVL . CO . ZV
  (lees ik als : KAROLVS DVX GELRIAE IVL (?) COMES ZVTPHANIAE - Karel, Hertog van Gelre en Gulick,
                   Graaf van Zutphen)
- omschrift kz : DOMIN . EQVITA . IVDICIT . TVA
- metaal : Ag
- gewicht : 7,06 gr
- diameter : 35 mm
- kwaliteit : fr/zfr
- vd. Ch. 18.38; Delm. 516

Wat ik graag zou willen weten :
- verdere determinatie van jaartal of periode waarin de munt is geslagen (indien bekend)
- oplage, indien bekend, en zeldzaamheidsgraad
- volledige Latijnse woord IVL in het omschrift op de vz
- volledige Latijnse woorden op de kz en de vertaling
- verdere interessante informatie over de munt en/of waar deze informatie te vinden is

Alvast bedankt voor de hulp bij de verdere determinatie van mijn nieuwe aanwinst.

Groeten
Capricorn

[andres]

Hoi Capricorn,

Deze munt die je laat zien is een (dubbele)zilveren schild , ter waarde van 6 Gelderse stuivers, die al spoedig de bijnaam Snaphaan kreeg.

Het is de eerste ""echte"" grote zilveren munt in de Nederlanden, ingevoerd in 1508 en in vrij grote oplagen geslagen tussen 1509 en 1538 in naam van Karel van Egmond, afgebeeld is de Hertog van Gelre/Gulik, Karel zelf dus, in harnas op de Voorzijde, en op de kz provinciewapen van Gelre & Gulik omlijst met 4 gebloemde kruizen

zilvergehalte 653/1000 - diameter 35mm - gewicht 7,7 gram (zoveel weegt mijn ex.) - zonder jaartallen - Delmonte 516 - Muntplaats Nijmegen - oplagen


Het gewicht zal in loop der jaren wel langzaam minder geworden zijn, want in 1581 komt de opvolger/navolger van de Snaphaan,
namelijk de Snaphaanschelling met een anonieme ruiter op de voorzijde, die was lichter (6,65 gram) en veel lager in zilvergehalte (500/1000) en kleiner met 33mm diameter.
ook weer zonder jaartal of alleen 1582 (eerste jaar van uitgifte) en de koers was ook weer 6 stuivers. Delmonte 793

Karel van Egmond bestreed de Spaanse koningen Karel de V de en Philips de Schone, deze Snaphaan
is daar ook een uitvloeisel van , je zou het een echte geuzenmunt kunnen noemen
Toen Karel in 1538 overleed was het gedaan met de strijd tegen de Habsburgers, zijn opvolger Willem van Gulik was heel wat minder heldhaftig en vanaf 1543 was het Hertogdom Gelre/Gulik volledig ingelijfd bij Bourgondië onder Karel de Vde.

groet, André

[RobKooy (Overleden)]

Hallo Capricorn,
Een alleraardigste aankoop, en ook best wel een mooie kwaliteit voor dit soort munt!!
Met betrekking tot je vragen:
De munt is ongedateerd, dus het exacte jaartal van aanmunting is niet meer na te gaan. Maar waarschijnlijk is dat vóór 1513 geweest; er bestaat namelijk ook een in Nijmegen geslagen snaphaanschelling met het jaartal 1513. (vdCh. 18.45, Delm. 517).
Een oplagecijfer is niet bekend, en volgens Delmonte is jouw munt ook niet zeldzaam.
Het woord IVL of IVLI staat voor Julich (Gulick).
De tekst op de keerzijde dient te worden gelezen als EQVITA IVDICIA TVA DOMINE (Ruiters rechtens de Heere).
Deze snaphaanschellingen zijn feitelijk de eerste grotere zilveren munten die in de Nederlanden werden geslagen. 
Droor Karel van Egmond werden soortgelijke snaphaanschellngen ook geslagen in Roermond (vdCh.18.42/43, Delm. 518)
Het boek van Passon over de stedelijke Munt van Nijmegen vermeldt ook een op naam van de stad geslagen snaphaanschelling die een imitatie is van de munt zoals in jouw bezit. (Passon.17, Delm. 629, Verkade 22.5).
Rob Kooy