Zeeland Zilveren Dukaat 1660

[AlexanderB]

Het volgende stuk krijgt een mooie plek in mijn verzameling:

Zeeland Zilveren Dukaat 1660

Passon 2.34.54
Krause-Mishler 40
Verkade 85.3
Delmonte 975

Vz: Ridder met zwaard achter provinciewapen tussen gedeeld jaartal
--> MO:NO:ARG:?RO:CON FOE:BELG:CO:ZEL*
Kz: Gekroond Generaliteitswapen
--> CONCORDIA:RES:PARVAE:CRESCUNT

Gewicht = ongeveer 28,0 gram

Voorzijde:


Keerzijde:


Graag zou ik willen weten hoeveel het gewicht bij uitgifte behoorde te zijn.

Verder is een kwaliteitsaanduiding gevraagd. Het wapen op de keerzijde ziet er netjes uit, vooral de details, zoals de kroon van de leeuw en de pijlenbundel zijn goed zichtbaar. Echter zijn er ook afgesleten delen, waarbij ik me van een deel afvraag of dit slijtage of slechts een zwakke slag is?

Bovendien zou ik graag willen dat er naar het door mij gegeven randschrift gekeken wordt, deze klopt volgens mij niet helemaal...

Tenslotte is alle overige info ook van harte welkom !

» AlexanderB «

[RobKooy (Overleden)]

Alexander,
Gefeliciteerd met deze bijzonder mooie aanwinst!!
Het gewicht bij uitgifte was officieel 28,25 gram. Maar blijkbaar kon er met het gewicht gesjoemeld worden want ik ken een Utrechtse zilveren dukaat 1669 die duidelijk minder gesleten is dan jouw exemplaar en desondanks niet meer weegt dan 27,4 gram. Het gehalte is 873/1000.
Jouw exemplaar is in ieder geval een behoorlijk vroeg exemplaar. De ordonnantie op grond waarvan deze munten mochten worden geslagen dateert van 16 juni 1659.
De zilveren dukaten werden in omloop gebracht voor 50 stuivers, maar al vrij snel golden de Zeeuwse zilveren dukaten voor 52 stuivers. Niet omdat de intrinsieke waarde hoger was maar omdat de Zeeuwse Staten zich garant stelden voor de omwisselbaarheid voor 52 stuivers.
Rob Kooy

[AlexanderB]

@ RobKooy:
Bedankt voor je reactie 

De zilveren dukaten werden in omloop gebracht voor 50 stuivers, maar al vrij snel golden de Zeeuwse zilveren dukaten voor 52 stuivers. Niet omdat de intrinsieke waarde hoger was maar omdat de Zeeuwse Staten zich garant stelden voor de omwisselbaarheid voor 52 stuivers.

Maar waarom deden de Zeeuwse Staten dit dan? En is het dan ook zo dat Zeeuwse Zilveren Dukaten zeldzamer zijn dan die van de andere provincies, aangezien deze dus waarschijnlijk veel meer werden ingewisseld? Dit verhaal ken ik helemaal niet. Hebben de Zeeuwen, of andere provincies, dit met meer stukken gedaan?

» AlexanderB «

[RobKooy (Overleden)]

De Staten van Zeeland verhoogden de koers in 1672 aanvankelijk tot 51 stuivers en daarna tot 52 stuivers. Dit had tot gevolg dat de Zeeuwse dukaten, wegens hun hogere koers, de zilveren dukaten van de andere provincies geheel uit de binnenlandse geldomloop verdrongen.
De hogere koers betekende voor Zeeland ook een hogere aanmuntingswinst, waardoor de Zeeuwen tot het einde van de Republiek vrijwel al hun zilver tot dukaten en onderdelen daarvan vermunt hebben.
De zilveren dukaten van de overige provincies, ook wel rijksdaalders genoemd, werden, omdat er in het binnenland geen vraag meer naar was, eigenlijk alléén nog voor de export geslagen.
Gedurende ruim 100 jaar bestond dus de merkwaardige situatie dat dezelfde muntsoort enerzijds in Zeeland werd geslagen voor de binnenlandse geldomloop en anderzijds in de overige provincies voor de internationale handel.
Rob Kooy

[RobKooy (Overleden)]

Nog even een aanvulling op het bovenstaande.
Tijdens de Franse periode (Bataafse Republiek, Koninkrijk Holland, en inlijving bij Frankrijk) bleven de oude Provinciale munten gewoon in omloop; in de eerste jaren van de Bataafse Republiek werden er zelfs nog in beperkte mate munten in de oude Provinciale types geslagen.
Ook daarna, tijdens Koning Willem I, bleven de oude en vaak sterk versleten Provinciale munten gewoon geldig en gangbaar. Ook werd nu voor het eerst de afwijkende koers van de Zeeuwse dukaten officiëel vastgelegd.
Pas onder Koning Willem II werd in de periode 1842-1849 al het oude geld buiten omloop gesteld. Het werd tegen de gangbare koerswaarde ingenomen en omgemunt tot zilvergeld op naam van Willem II. De aantallen ingetrokken munten zijn nauwkeurig bekend.
Enkele cijfers tonen aan hoezeer de Zeeuwse zilveren dukaten de geldomloop beheerst hadden.
Van de Zeeuwse zilveren dukaten werden er 10.788.454 ingeleverd. Dit aantal is met grote voorsprong het grootst van alle grote zilveren munten met een (min of meer) vergelijkbare waarde die zijn ingeleverd. Daarnaast werd er nog eens tot een waarde van 273.062 Zeeuwse dukaten aan ⅛, ¼, en ½ zilveren Zeeuwse dukaten ingeleverd. De totale waarde van het bovenstaande beliep fl. 28.759.941,65.
Het aantal ingeleverde zilveren dukaten (rijksdaalders) van alle overige provincies tesamen valt daarbij vergeleken totaal in het niet. Aan zilveren Provinciale rijksdaalders en ½ en ¼ rijksdaalders werden er in totaal 1.041.518 ingeleverd met een totale waarde van fl. 2.603.795,--.
Rob Kooy

[AlexanderB]

@ RobKooy:
Zeer bedankt voor deze uitgebreide geschiedenisles ! 

Maar het lijkt mij toch niet zo dat bijvoorbeeld al die 10.788.454 stuks die zijn ingeleverd, allemaal zijn omgesmolten om hier nieuwe munten van te maken? Ik ga er toch vanuit dat men een deel aan de kant heeft gelegd, of niet soms? En als dit deel 0,1 % zou zijn, 1 op de duizend dus, zouden dit 10.788 stukken moeten zijn geweest... Vraag ik mij toch af waar die allemaal zijn gebleven. Ik hoop toch niet dat ik een redelijk hoog bedrag betaal voor een stuk waarvan en nog ergens duizenden liggen? En dan is het dus zo dat in de stuivers, dubbeltjes, kwartjes, halve guldens, guldens en zilveren rijksdaalders van Willem II en III deze munten zijn verwerkt?

Verder zou ik graag willen weten waar je deze cijfers vandaan hebt gehaald. Deze zullen zeker niet op internet staan, maar wellicht dat je dit in een boek of veilingcatalogus hebt gevonden? Of heeft dit in hele oude kranten gestaan?

» AlexanderB «

[RobKooy (Overleden)]

Maar het lijkt mij toch niet zo dat bijvoorbeeld al die 10.788.454 stuks die zijn ingeleverd, allemaal zijn omgesmolten om hier nieuwe munten van te maken?

De genoemde aantallen zijn de aantallen die zijn ingeleverd en tot en met het laatste stuk zijn omgesmolten.
Buiten de zilveren dukaten (rijksdaalders) zijn er nog aanzienlijke aantallen andere munten van lagere waarde ingeleverd en omgesmolten: met name Dubbele stuivers, Guldens (met de maagd), Zesthalven (schellingen), Daalders van 30 stuivers, en Florijnen van 28 stuivers. Plus kleinere aantallen van allelei andere oude Provinciale munten, alles bij elkaar voor een totale waarde van ruim fl. 86.000.000. Alle ingeleverde munten zijn omgesmolten en het daaruit gewonnen zilver is verwerkt tot nieuwe munten.
Wél is het zo dat ten tijde van de omwisseling talloze belangrijke verzamelingen zijn opgestart, en over het aantal niet-ingeleverde munten bestaan (uiteraard) geen gegevens.

Verder zou ik graag willen weten waar je deze cijfers vandaan hebt gehaald. Deze zullen zeker niet op internet staan, maar wellicht dat je dit in een boek of veilingcatalogus hebt gevonden? Of heeft dit in hele oude kranten gestaan?

Er bestaat een boekje van Dr. A Vrolik: "Verslag van het verrigte tot herstel van het Nederlandsche Muntwezen van 1842-1851". Een (beknopte) samenvatting van de tabellen in dat boekje is te vinden in "Nederlandse Munten 1795-1975" door Jacques Schulman.
Rob Kooy

[AlexanderB]

Oké Rob, dat is allemaal duidelijk 

Wél is het zo dat ten tijde van de omwisseling talloze belangrijke verzamelingen zijn opgestart, en over het aantal niet-ingeleverde munten bestaan (uiteraard) geen gegevens.

Dus dit waren mensen die zich geroepen voelden om de munthistorie intact te laten. Heel mooi! En hebben deze verzamelingen ook namen, of zijn de starters van deze verzamelingen bekend? Ik begrijp dat de starters inmiddels zijn overleden, maar zijn deze verzamelingen nog in bezit van diens familieleden, of zijn deze in musea opgeslagen, of via veilingen van de hand gedaan?

Er bestaat een boekje van Dr. A Vrolik: "Verslag van het verrigte tot herstel van het Nederlandsche Muntwezen van 1842-1851". Een (beknopte) samenvatting van de tabellen in dat boekje is te vinden in "Nederlandse Munten 1795-1975" door Jacques Schulman.

Dan zal ik eens in de gaten houden of ik deze werken wellicht ergens tegen een leuke prijs kan bemachtigen. Of gaat het hier om literatuur welke zeer moeilijk verkrijgbaar is en enkel op veilingen worden aangeboden?

» AlexanderB «

[RobKooy (Overleden)]

@ Alexander,
Sommige van de toentertijd opgezette verzamelingen hebben namen die ons ook vandaag nog bekend in de oren klinken, zoals de Voogt, Verkade, Rijnbende, van Kerkwijk, Bom, van der Wiel, en talloze anderen. Al deze verzamelingen zijn sindsdien in andere handen overgegaan, soms via overerving; veel vaker via veilingen, maar ook wel door aankoop door of schenking aan musea.
De "Schulman" is nog wel voor een redelijke prijs te vinden.
Rob Kooy

[AlexanderB]

@ RobKooy:
Bedankt voor deze aanvulling. Jammer dat mijn naam er niet bij staat 

» AlexanderB «

[maarten16]

@ Alexander,

De "Schulman" is nog wel voor een redelijke prijs te vinden.
Rob Kooy

Moet wel goed zoeken hoor Ik heb 3 jaar geleden nog nieuwe staat kunnen krijgen voor 30 euro. Tegenwoordig zijn ze zeldzamer en kom je ze minder tegen! en voor 30 euro zal het moeilijk zijn om er 1 te kunnen vinden, maar alles is mogelijke he:D Maar het is prachtig boek

Maarten