Muntje??/ 'kopie' naar tetradrachme Gela ca 475 bC, met riviergod Gelas en biga

[Ton M]

Gewaardeerde forumleden,
Vandaag heb ik een oude munt (?) gekregen, afkomstig van de zolder van iemand met een Ned. Indisch verleden. Voor mij heeft het helaas te weinig herkenbare details die mij op het spoor zouden kunnen zetten. Wie helpt mij op weg?
gr.
Ton

[Ton M]

keerzijde

[RobKooy (Overleden)]

Het leesbare deel van het opschrift is onmiskenbaar Grieks. Wat nog niet wil zeggen dat het dus een Griekse munt is. Wellicht zou verplaatsing naar de rubriek Griekse munten duidelijkere antwoorden kunnen opleveren.
Rob Kooy

[The Digger]

Hallo,

het gaat hier om een replica van een Griekse Tetra drachme van de stad Gela. Geslagen tussen 480-470 v. Chr.
Deze replica is gemaakt door Warren's coins naar voorbeeld van munten in het British Museum.
De keerzijde staat ondersteboven en toont een klein wagentje (ben de naam even kwijt) getrokken door twee paarden.
Daaronder is het woord copy ingeslagen.

Groeten Alex

[Roelof Klasens]

@ Alex,

wie was die Griekse godheid dan??  "Copy"
ik kan nergens verdere info vinden

groeten Roelof.

[Ton M]

Alex, bedankt voor het heldere antwoord.
Ton

[skintharos]

de stier met mannelijk hoofd is de riviergod Gelas; het wagentje op de keerzijde is een quadriga.

[aurelianus]

@ skintharos en Tom M,
ik kan het niet goed zien, en ik ben geen Griekenkenner, maar quadriga is de latijnse naam voor een tweewielige wagen met vier paarden. Ik denk er echter maar twee paarden te zien en dan heet het een biga, latijnse naam voor een tweewielige wagen met twee paarden, mvg A 

[Goodies]

Hoi Tom M, welkom op het munstukken forum en nog veel plezier hier.

Even voor de goede orde. Als dit een copie is dat staat er dus "copy". Dat staat er duidelijk (tweede plaatje boven, draai hem 180 graden, het staat nu op zijn kop, bovenin. Dus deze is echt vals. Maar er is nog een probleem volgens mij, die kleur namelijk.. dat zwart lijkt aangebracht, eronder moet zilver zitten, ik zie iets messing-achtigs.

Er zijn ongetwijfeld vele andere vervalsingen. Want dit zou een zeerrr zeldzaam en zeerrrr kostbaar muntje zijn. Ik vond in een recente veiling- catalogus van Elsen (klik Jean Elsen- Veiling 83, plaatjes daar zwaar copyright..) deze munt op pagina 1, met foto. Die staat aangeboden voor 15000 euri.

De keerzijde (hier het eerste plaatje) is overigens een stier-achterste, met grote mensenkop ervoor. De poten die je ziet zijn van de stier, die grote incuus (?) kan ik niet thuisbrengen maar dat is bij het plaatje bij Elsen duidelijk de behaarde nek van een soort mensenkop. Die zien we wel op deze. Maar wat is dat gat ? Op de voorzijde staat inderdaad een strijdwagen met twee paarden en een berijder, wat aurelianus al zei, een "biga".

Deze stier-man is overigens bekend als de Minotaurus. Dit onvriendelijke beest bewaakte het labyrinth onder het kasteel van koning Minos op Kreta. Als je eindelijk de weg erin had gevonden vrat ie je met huid en haar op. Theseus heeft indertijd met hem afgerekend.

 

[skintharos]

Je hebt helemaal gelijk, Aurelianus, en omdat de keerzijde nauwelijks te onderscheiden is, is het moelijk vast te stellen waar het hier om gaat. Ik heb het dan ook op moeten zoeken in Sear. Volgens mij gaat het hier om nr.789, en daar wordt er gesproken over een quadriga. Alhoewel, als ik goed kijk vind ik het er ook meer uit zien als een biga. Maar om een expert als Sear te verbeteren......

Respice et crede. Hoc est, sic est, aliut fieri non licet.

[Goodies]

dear @skintharos, lees svp ook even mijn bijdrage en die van Digger. Er staat ECHT "Copy", dus deze munt is een vervalsing, het Sear-nummer of het aantal paarden is niet van belang.  In de veilingcatalogus die ik aangaf staat overigens duidelijk twee paarden !

 

[skintharos]

Dear Goodies, natuurlijk heb ik jouw bijdrage gelezen en ik heb me misschien niet helemaal goed uitgedrukt. Een kopie wordt gemaakt naar een origineel en het is naar de serie van het origineel dat ik heb gezocht. Ik hoop dat ik geen verwarring heb gezaaid.
Overigens zou dat gat wel eens een geldwisselaarsteken kunnen zijn ( tenminste, op het origineel waarvan deze munt een kopie is ).
En had de minotaurus nu juist geen stierehoofd met een mensenlichaam?

[Goodies]

Een kopie wordt gemaakt naar een origineel

Zijn er twee versies vermeld daar (biga en quadriga) of alleen "quadriga" ? Want die met biga die ik liet zien is volgens mij echt.
In dit geval moeten er eigenlijk wel twee versies zijn want deze ziet er uit als een origineel..

zou dat gat wel eens een geldwisselaarsteken kunnen zijn

Dit is een getrouwe imitatie van iets, geen toeristenmuntje. Ik had er overheen gelezen, maar digger zei al: "Deze replica is gemaakt door Warren's coins naar voorbeeld van   munten in het British Museum.". Dat betekent dat je misschien bij Warren's catalogi of The British Museum moet uitzoeken welke voorbeeldmunt er precies gebruikt is. Misschien staat er wel een foto van on-line.. Is dat exemplaar misschien zelfs een unicum, in elk geval met dit stempel (of geldwisselaarsteken) en niet noodzakelijk vermeld  in een catalogus.

mens met stierekop

Op de plaatjes in elk geval wel, ben eens gaan zoeken maar ik zie ook op de originele afbeelding zoiets als


Bron: Theseus en de Minotaurus
door Bram Govaerts en Hans Van Nieuwenhuyse
als groepswerk voor de les Latijn.

Goede les inderdaad, mijn conclusie was te snel, op de munt staat dus niet de Minotaurus.. misschien is deze pipo met stierenlijf en bebaarde mensenkop een (bescherm)god van de stad Gela, waar het origineel geslagen is ? wie had er een tempel in de stad Gela ? Ik vond over deze stad alleen..

7e eeuw vChr: gesticht door Doriers uit Rhodos en Kreta.
6e eeuw: regeerde de beruchte tiran Phalaris. Onder de tiran Theron maakt de stad een grote bloei door.
6e/5e eeuw (deze munt): na de dood van Theron werd het een democratisch bestuurde stad. Na Syracuse was het de belangrijkste stad van Sicilië.
begin 4e eeuw: de stad door de Carthagers verwoest, weer opgebouwd onder Timoleon.
261 v. Chr. de stad valt in handen van de Romeinse Republiek.

 

[Gert]

Goodies,
In de 'Dictionary of ancient Greek coins' van J. Melville Jones staat hierover: 'Gelas: The river of Gela in Sicily, represented in art in the form of a bull and on coins as a man-headed bull [...] Early numismatists interpreted this coin type of Gela as a depiction of the Minotaur, but this is certainly wrong'.
Het schijnt dus de riviergod te zijn.

Groet
Gert